WordPress sitenizde yıllarca eklenti kurup siliyorsunuz, değil mi? Peki hiç düşündünüz mü, sildiğiniz o eklentiler gerçekten tamamen gitti mi? Maalesef hayır. WordPress’te bir eklentiyi sildiğinizde, o eklentinin bıraktığı veritabanı kayıtları, dosyalar, klasörler ve çeşitli ayarlar genellikle geride kalıyor. Bu kalıntılar zamanla birikerek sitenizi yavaşlatır, güvenlik açıkları yaratır ve gereksiz yer kaplar. Bu rehberde, WordPress sitenizde biriken eklenti kalıntılarını ve gereksiz dosyaları nasıl temizleyeceğinizi adım adım öğreneceksiniz.
Eklentiler genellikle veritabanına çok sayıda tablo ekler. Eğer eklentileri uygun biçimde silmezseniz veritabanınız gereksiz yere büyür ve sorgular yavaşlar. Yedekleme işlemleri uzun sürer ve daha fazla sunucu kaynağı kullanılır. Güvenlik taramaları, eski ve güncellenmemiş dosyaları tespit edebilir ve uyarı verebilir. Site yönetim paneli karmaşıklaşır ve hangi eklentilerin aktif olduğunu takip etmek zorlaşır. Düzenli temizlik yapmak, sitenizin sağlığı için son derece önemlidir. Aksi takdirde, küçük sorunlar zamanla büyük performans problemlerine dönüşebilir.

Silinmiş eklentilerinin tüm izlerini tamamen kaldırmak için izleyebileceğiniz adımlara geçmeden önce bir eklentinin nasıl kolayca silineceğine bakalım.
WordPress Eklentileri Nasıl Silinir?
WordPress eklenti kaldırma işlemi oldukça basittir. Bunun için 2 yöntem kullanabilirsiniz; WordPress kontrol paneli aracılığıyla ve FTP kullanarak (FTP yerine cPanel Dosya Yöneticisi de kullanılabilir).
- Kontrol paneli aracılığıyla WordPress eklenti kaldırma:
Herhangi bir eklentiyi WP kontrol panelini kullanarak hızlı ve kolay bir şekilde silebilirsiniz. Kontrol panelinde “Eklentiler—Yüklü Eklentiler” yolunu izleyip silmek istediğiniz eklentinin altında bulunan “Devre Dışı Bırak” seçeneğine ve ardından “Sil” seçeneğine tıklayın.
- FTP Aracılığıyla Eklenti Silme:
Bir diğer yöntem FTP aracılığıyla eklenti kaldırmaktır – örneğimizde FileZilla kullanacağız. FTP bilgilerinizle FileZilla uygulamasına giriş yapın ve sitenizin kök dizinini bulun (public_html veya www). Kök dizine tıklayıp wp-content/plugins klasörüne gidin. Klasörde, silmek istediğiniz eklentiyi bulun ve sağ tıklayıp açılır menüden ‘Sil‘ seçeneğine tıklayın.
Bu yöntemler eklenti silmek için oldukça kolay yöntemler olsa da bazı durumlarda, bir WordPress eklentisini web sitenizden tamamen kaldırmak için yeterli değildir. Yukarıdaki basit yöntemleri kullanarak eklentileri kaldırdıysanız, muhtemelen veritabanınızda temizlenmesi gereken birçok gereksiz dosya ve tablo kalmıştır. Peki, veritabanındaki istenmeyen tablolar ve eklenti kalıntıları nasıl temizlenir? Aşağıda bu işlemi adım adım açıklayacağız ancak işlemlere geçmeden önce sitenizi yedeklemeyi unutmayın. Böylece herhangi bir hatalı işlemi yedek sayesinde geri alabilirsiniz.
WordPress Eklenti Kalıntılarını Temizleme
Eklenti dosyaları silinse bile, veritabanındaki izler kalır. Bu kalıntılar tablolar, seçenekler (options), meta veriler ve geçici kayıtlar (transients) olabilir. İşte bunları temizlemenin farklı yolları:
1. Eklenti İle Otomatik Temizlik
Bazı ücretsiz ve premium WordPress eklentileri, veritabanınızı minimum çabayla temizleyerek optimum performans sağlar. İşte eklenti kalıntıları dahil tüm gereksiz dosyaları temizlemenize yardımcı olacak en iyi eklentiler:
# Plugins Garbage Collector
Bu eklentinin yardımıyla veritabanınızı kontrol ederek gereksiz kalıntılar olup olmadığını görebilir ve silebilirsiniz. Uzun sürediyor güncellenmiyor olmasına rağmen hala çok iyi çalışıyor.
- Eklentiyi kurup etkinleştirdikten sonra eklenti ayarlarını wp kontrol panelinizdeki
Araçlarsekmesi altında bulacaksınız. - Eklentiye tıklayın ve aşağıdaki görselde olduğu gibi
Search none-WP tablesseçeneğini işaretleyipScan Database‘e tıklayın. Böylece tarama başlayacak.

- Tarama tamamlandığında, devre dışı bırakılmış veya silinmiş eklenti kalıntılarının bir listesini göreceksiniz.
- Aşağıdaki ekran görüntüsünde gördüğünüz kırmızı alanlar devre dışı bırakılmış, kullanılmayan ve silinmiş eklentilere aittir. Bu tabloları işaretleyin ve silin.

- Daha sonra listeyi detaylıca kontrol edip artık kullanmadığınız ve daha önce sildiğiniz eklenti tablolarını (table name altındaki kırmızı seçenekler) işaretleyip sayfanın en altında bulunan
Tabloları Silbutonuna tıklayın.
# WP-Optimize
WP-Optimize, WordPress veritabanı optimizasyonu eklentilerinin en popülerlerinden biridir. Önbellekleme, görüntüleri sıkıştırma vs. gibi özelliklerinin yanı sıra WordPress gereksiz dosyaları temizleme ve eklenti kalıntılarını kaldırma işlevi de vardır. İşini kesinlikle en iyi yapan eklentilerden biridir.
- Eklentiyi kurup etkinleştirdikten sonra WP panonuzdaki
WP-Optimizesekmesini bulun ve açın. - Veritabanını temizlemek için
Databasesekmesine tıklayın. - Optimizasyon tablosundaki varsayılan olarak seçili olan verileri temizlemek için
Run All Selected Optimizationsbutonuna tıklayın. Tüm optimizasyonları aynı anda çalıştırmak için tümünü seçebilirsiniz (veritabanı yedeği aldığınızdan emin olun).

- Tablolar bölümünden ise daha önce kullanıp sildiğiniz eklenti kalıntılarını kaldırabilirsiniz.

# WP-Sweep
WP-Sweep , eklenti kalıntılarını silmek ve gereksiz dosyaları temizlemek için kullanabileceğiniz bir diğer WP eklentisidir.
- Eklentiyi kurup etkinleştirdikten sonra Araçlar > Sweep‘e giderek ayarlara erişin. Eklenti arayüzü, veritabanınızdaki gereksiz verileri gösterir.
- Yorumlar, kullanıcılar, terimler, gönderiler, seçenekler ve optimizasyon tabloları için bölümler göreceksiniz. Her birini dikkatlice inceleyin, emin olmak için Detaylar/Details kısmına tıklayın. Gereksiz gördükleriniz için Sweep seçeneğine tıklayıp silin.
📌 Ayrıca, WPRocket, LiteSpeed Cache gibi optimizasyon eklentilerinin de etkili veritabanı temizleme seçenekleri olduğunu hatırlatalım. Web sitenizde kullandığınız optimizasyon eklentilerini incelemenizde fayda var!
2. PhpMyAdmin ile Veritabanı Temizliği
WordPress eklenti kalıntılarını temizlemek için bir diğer yöntem PhpMyAdmin aracılığıyla veritabanı temizliği yapmaktır. (Riskli bir yöntemdir. PhpMyAdmin’e aşina değilseniz kullanmanızı önermeyiz. Risklere rağmen kullanmak isterseniz veritabanınızın yedeğini almayı unutmayın.)
- Bunu yapmak için öncelikle cPanel’e giriş yapın ve PhpMyAdmin seçeneğine tıklayın.
- PhpMyAdmin’de web sitenize ait veritabanına tıklayın.
- Daha önce sildiğiniz eklentiye ait bir tablo olup olmadığını kontrol etmek için üst kısımdaki arama (search) sekmesine tıklayıp eklenti girişini arayın. Örneğin Yoast SEO eklentisine ait tüm verileri silmek için arama kutusuna wpseo yazın ve listelenen tüm tabloları seçip “Git” düğmesine tıklayın. Farklı eklenti kalıntılarını silmek için de yine aynı yolu izleyin. Kalıntılarını silmek istediğiniz eklentiye ait tablo adları ve ek veriler için o eklentiye ait belgelere bakabilirsiniz.
3. WP-CLI İle Komut Satırı Temizliği
Komut satırına aşinaysanız, aşağıdaki komutlarla WP-CLI ile hızlı temizlik yapabilirsiniz. Bu komutlar geçici verileri siler ve eklenti seçeneklerini bulup temizler. SSH erişiminiz varsa bu yöntem çok etkilidir.
wp transient delete --all
wp option list --search='*eklenti_adi*'
wp option delete option_name
⚠️ Dikkat: Veritabanında manuel işlem yaparken çok dikkatli olun. Yanlış bir silme işlemi sitenizin çalışmasını durdurabilir. Emin olmadığınız tablolara veya kayıtlara dokunmayın!
4. Dosya Sistemi Kalıntılarını Bulma ve Silme
Eklentiler sadece veritabanında değil, sunucunuzun dosya sisteminde de iz bırakır. Bunları tespit edip temizlemek, site performansı için önemlidir.
- Eklentiler genellikle şu konumlarda dosya bırakır:
- /wp-content/plugins/: Eklenti klasörleri bazen tamamen silinmez
- /wp-content/uploads/: Eklentinin yüklediği medya dosyaları
- /wp-content/cache/: Önbellek dosyaları birikir
- /wp-content/upgrade/: Güncelleme geçici dosyaları
- Root dizin: Bazı eklentiler .htaccess veya diğer yapılandırma dosyalarını değiştirir
Bu kalıntılar zamanla gigabaytlarca yer kaplayabilir. Özellikle önbellek ve yedekleme eklentileri, büyük miktarda geçici dosya oluşturur.
- Dosya kalıntılarını temizlemek için FTP istemcisi (FileZilla gibi) veya cPanel Dosya Yöneticisi kullanabilirsiniz:
- FTP ile sitenize bağlanın veya cPanel’e giriş yapın
- /wp-content/plugins/ klasörüne gidin
- Sildiğiniz eklentilere ait klasörleri kontrol edin
- Tamamen kaldırmak için klasörü sağ tıklayıp silin
- /wp-content/uploads/ içinde eklenti klasörlerini arayın
- Cache ve upgrade klasörlerini de temizleyin.
- Otomatik Dosya Temizliği İçin Eklentiler:
- WP-Sweep– Gereksiz dosyaları ve veritabanı kayıtlarını tek tıkla temizler. Revizyonlar, spam yorumlar ve yetim meta verileri siler.
- Disk Usage Sunburst– Sunucunuzda hangi dosyaların ne kadar yer kapladığını görsel olarak gösterir. Büyük dosyaları hızlıca tespit edebilirsiniz.
- Asset CleanUp– Kullanılmayan CSS ve JavaScript dosyalarını temizler. Eski eklenti stillerini kaldırarak site hızını artırır.
En Çok Kalıntı Bırakan Eklentiler ve Temizlik İpuçları:
Bazı eklentiler, doğaları gereği daha fazla veri ve dosya biriktirirler. İşte en çok kalıntı bırakan eklenti kategorileri ve bunları nasıl temizleyeceğiniz:
- E-Ticaret Eklentileri: Bu eklentiler onlarca veritabanı tablosu, binlerce ürün görseli ve sipariş kaydı bırakır. Silmeden önce eklenti ayarlarından “
Kaldırma sırasında tüm verileri sil” seçeneğini işaretleyin.- Ürün resimlerini /uploads/woocommerce_uploads/ içinden manuel silin.
- Session ve log tablolarını phpMyAdmin’den kaldırın.
- Önbellek dosyalarını temizleyin.
- SEO Eklentileri: Meta veriler, XML sitemaps ve analitik verileri veritabanında büyük yer kaplar. wp_postmeta ve wp_options tablolarında özellikle kalıntı bırakırlar.
- Options tablosunda eklenti adını arayıp temizleyin
- Postmeta içindeki _yoast_ veya _rank_math_ ön ekli kayıtları silin
- .htaccess dosyasındaki yönlendirme kurallarını kontrol edin.
- Önbellek ve Optimizasyon Eklentileri: Bu eklentiler gigabaytlarca önbellek dosyası oluşturur. /wp-content/cache/ klasörü tamamen bu eklentilerin eseridir.
- Cache klasörünü FTP’den tamamen silin
- .htaccess dosyasını yedekleyip eklenti kurallarını kaldırın
- wp-config.php içindeki önbellek sabitlerini silin.
- Yedekleme Eklentileri: Yedek dosyaları /wp-content/updraft/ veya /backups/ gibi klasörlerde birikir. Tek bir yedek bile gigabaytlarca yer kaplayabilir.
- Yedekleme klasörlerini bulup eski yedekleri silin
- Veritabanındaki yedekleme loglarını temizleyin
- Bulut depolamanızdaki eski yedekleri de kontrol edin.
📌 Bir eklentiyi tamamen kaldırmak istiyorsanız, önce o eklentinin dokümantasyonuna bakın. Kaliteli eklentiler, kaldırma işlemi için özel talimatlar sunar. Bu talimatlara uyarsanız, kalıntı sorunu yaşamazsınız.
WordPress Temizlik ve Optimizasyon
1. Kullanılmayan Medya Dosyalarını Silme
Medya dosyaları (resimler, GIF’ler ve videolar gibi) çok fazla yer kaplayabilir. Sitenizde silinmiş yayın ve sayfalardan geriye kalan resimler ve artık kullanılmayan çok sayıda eski medya dosyanız varsa, ilerleyen zamanlarda bu durum ciddi bir sorun olabilir.
Ortam kitaplığınızdaki kullanılmayan resimleri manuel olarak silebilirsiniz fakat bu maalesef çok zaman alan bir süreç olacaktır. Üstelik çok fazla görsel barındırıyorsanız, bu şekilde hangilerinin kullanılmadığını tam olarak tespit etmeniz zor olabilir. Media Cleaner eklentisi, herhangi bir içerikte kullanılmayan medya dosyalarını otomatik olarak temizlemeyi basitleştiren kullanışlı bir araçtır.
2. Revizyonları, Spam-Çöp Yorumları, Geçici Verileri Silme
# Revizyonları temizleme:
WordPress her içerik değişikliğinde bir revizyon kaydı oluşturur. Yıllar içinde binlerce revizyon birikir. Yukarıda listelediğimiz eklentilerle (çzellikle wp-optimize eklentisi), veritabanında biriken revizyonları tek tıkla temizleyebilirsiniz. Bu işlemi eklentisiz çözmek isteseniz phpMyAdmin‘de şu komutu çalıştırın: DELETE FROM wp_posts WHERE post_type = 'revision';
Veritabanında aşırı revizyon birikmesini önlemek için ise aşağıdaki kodları wp-config.php dosyanıza ekleyin:
- Revizyonları kalıcı olarak devre dışı bırakmak için:
define( 'WP_POST_REVISIONS', false ); - Revizyonları sınırlamak için:
define( 'WP_POST_REVISIONS', 3 );(3 yerine daha düşük ya da daha yüksek bir sınır koyabilirsiniz).
# Spam ve Çöp Yorumları Silme:
Spam yorumlar veritabanını şişirir. Yönetim panelinden Yorumlar > Spam bölümüne gidip “Tümünü Kalıcı Sil” seçeneğini kullanın. Veya SQL ile şu komutu çalıştırın: DELETE FROM wp_comments WHERE comment_approved = 'spam';
# Geçici Verileri (Transients) Temizleme:
Transients geçici önbellek verileridir ve süresi dolmuş olanlar hala kalır. WP-Optimize veya Delete Expired Transients eklentisi ile temizlik yapabilir ya da Manuel SQL sorgusu çalıştırabilirsiniz: DELETE FROM wp_options WHERE option_name LIKE '%_transient_%';
# Yetim Meta Verileri Silme:
Silinmiş içeriklere ait meta veriler hala veritabanında durur. Bunları temizlemek için şu SQL komutunu çalıştırın: DELETE FROM wp_postmeta WHERE post_id NOT IN (SELECT id FROM wp_posts);
# Tabloları Optimize Edin:
phpMyAdmin’de tüm tabloları seçin, “With selected” menüsünden “Optimize table” seçeneğini tıklayın. Bu, tabloları sıkıştırır ve parçalanmayı giderir.
⚠️ Önemli Uyarı: Veritabanı işlemlerinden önce mutlaka yedek alın! SQL komutları geri alınamaz ve hatalı bir sorgu veritabanınızı bozabilir. Emin değilseniz, eklenti kullanarak güvenli temizlik yapın.
3. Kullanılmayan Kısa Kodları Kaldırın
Çoğu eklenti, yazılara ve sayfalara eklenen kısa kodlar kullanır. Bu nedenle, kısa kodlar kullanan bir eklentiyi devre dışı bırakmaya veya kaldırmaya karar verirseniz, bu kodlar işlevsiz olarak sayfalarınızda görünmeye devam edecektir. Bu işlevsel olmayan kodların sitenizde görünmesini engellemek için, eklentiyi devre dışı bırakmadan önce veya hemen sonra sayfalarınızda kullandığınız kısa kodları silmeniz gerekir. Bunu bir satırlık kodla hızlıca çözebilirsiniz. Aşağıdaki kod satırını temanızın functions.php dosyasına eklemeniz yeterli olacak:
add_shortcode ( 'eklenti kodu' , '__return_false' ) ;
“Eklenti kodu” kısmını, eklenti tarafından oluşturulan kısa kod etiketiyle değiştirmeniz gerekiyor. Kodu girdikten sonra, o eklentiye ait kısa kodlar artık sitenizde görünmeyecektir. Eklentiyi tekrar kullanmak isterseniz, functions.php dosyanıza eklediğiniz kodu silmeyi unutmayın!
4. Gereksiz Kod Satırlarını Temizleme
Web sitenizin kaynak kodlarında pek çok gereksiz kod satırı olduğunu fark etmişsinizdir (Wp kurulumunuzla ilgili bilgiler, wp emojileri vs. gibi). Bunların gereksiz yer kaplamalarını önlemek için aşağıdaki kodları functions.php dosyanıza ekleyebilirsiniz.
FTP, cPanel, plesk panel kullanabilirsiniz. Dosya yöneticisinden kök dizine geçin ve wp-content klasörü içinden Themes dosyasına geçin. Kullandığınız temaya çift tıklayın ve buradan functions.php dosyasını bulun. Sağ tıklayıp Edit (düzenle) seçeneğine tıklayın. Açılan sayfanın sonuna aşağıdaki kodları ekleyin:
// Gereksiz kod temizliği
remove_action( 'wp_head', 'rsd_link' );
remove_action( 'wp_head', 'index_rel_link' );
remove_action( 'wp_head', 'wp_generator' );
remove_action( 'wp_head', 'wlwmanifest_link' );
remove_action( 'wp_print_styles', 'print_emoji_styles' );
remove_action( 'wp_head', 'feed_links', 2 );
remove_action( 'wp_head', 'feed_links_extra', 3 );
remove_action( 'wp_head', 'print_emoji_detection_script', 7 );
remove_action( 'wp_head', 'start_post_rel_link', 10, 0 );
remove_action( 'wp_head', 'parent_post_rel_link', 10, 0 );
remove_action( 'wp_head', 'adjacent_posts_rel_link', 10, 0 );
remove_action( 'wp_head', 'wp_shortlink_wp_head', 10, 0 );
remove_action( 'wp_head', 'adjacent_posts_rel_link_wp_head', 10, 0 );
5. Görseller İçin Yeniden Boyutlandırmayı Önleme
wp-content/uploads/ dosyanızı kontrol ederseniz, muhtemelen yüklediğiniz her görüntünün birden çok kez boyutlandırıldığını fark edersiniz. Bu görüntüler bu dosyada kalıcıdır (siz temizlemediğiniz sürece) ve oldukça fazla yer kaplarlar. WordPress gereksiz dosya temizliği ile bu duruma bir son verebilirsiniz. Hatta WP panonuzdan gerekli ayarlamaları yaparak aynı görüntünün farklı boyutlarda çoğaltılmasını önleyebilirsiniz. Görüntü boyutlarını devre dışı bırakmak (ve yukarıdaki diğer yöntemleri uygulamak) sitenizin disk alanı genişletecek ve sayfalarınızın açılış hızında gözle görülür fark yaratacak!
WP yönetim panelinden Ayarlar-Ortam yolunu izleyin ve buradaki varsayılan boyutları sıfır (0) olarak ayarlayıp sayfayı kaydedin. (Bu işlem sadece WordPress tarafından oluşturulan ek resimlerin tekrar oluşmasını önler. Temanız böyle bir işleve sahipse, yaptığınız işlem temanızın ek görsel boyutları oluşturmasını önlemeyecektir).

Unutmayın, bu işlem web sunucunuzda bulunan eski görüntü kopyalarını silmeyecek sadece bir sonrakileri etkileyecektir. Web sitenizde varsayılan resim boyutlarından birini kullanıyorsanız, orijinal değerleri olduğu gibi bırakın.
Orijinal yüklemelerin dışındaki tüm resim boyutlarını devre dışı bırakmanın başka bir yolu da aşağıdaki kod satırını temanızın functions.php dosyasına eklemektir:
function remove_all_image_sizes() {
foreach ( get_intermediate_image_sizes() as $size ) {
remove_image_size( $size );
}
}
add_action('init', 'remove_all_image_sizes');
⚠️ Dikkat: Hangi resim boyutlarının devre dışı bırakılması gerektiğinden emin değilseniz, bu işleme devam etmeyin çünkü mevcut tasarımınızı ve düzeninizi bozabilir.
Güvenlik ve Bakım
Sitenizi temizledikten sonra, bu temizliği korumak için düzenli bakım rutinleri oluşturmalısınız. İşte uzun vadeli site sağlığı için öneriler:
- Düzenli Bakım Kontrol Listesi
- Haftalık: Spam yorumları temizleyin, güncellemeleri kontrol edin.
- Aylık: Kullanılmayan eklentileri silin, veritabanını optimize edin.
- 3 Ayda Bir: Tam yedek alın, güvenlik taraması yapın, hosting alanını kontrol edin.
- 6 Ayda Bir: Veritabanı kalıntılarını tarayın, log dosyalarını temizleyin.
- Yıllık: Kapsamlı site denetimi, hosting planı değerlendirmesi, gereksiz medya silimi.
- Minimum Eklenti Kullanımı: En iyi eklenti, kurmadığınız eklentidir. Gerçekten ihtiyacınız olan eklentileri kullanın. Her yeni eklenti, potansiyel bir güvenlik açığı ve performans kaybı demektir. Eklenti kurmadan önce şunları sorun:
- Bu özellik gerçekten gerekli mi?
- Başka bir eklenti bu işi de yapabilir mi?
- Kod ile basitçe eklenebilir mi?
- Güvenlik Önlemleri- Temiz bir site, güvenli bir sitedir. Şu önlemleri alın:
- Güvenlik Eklentisi Kullanın: Wordfence, iThemes Security, Sucuri gibi eklentilerle sitenizi koruyun.
- Düzenli Güncelleme Yapın: WordPress çekirdeği, temalar ve eklentileri güncel tutun.
- Güçlü Şifreler: Karmaşık ve benzersiz şifreler kullanın, 2FA aktif edin.
- Dosya İzinleri: wp-config.php dosyasının izinlerini 440 veya 400 yapın.
- SSL Sertifikası: HTTPS kullanarak veri güvenliğini sağlayın.
- Daha fazla güvenlik önlemi içeren kılavuzumuzdan faydalanın: WordPress Güvenlik Önlemleri: Web Site Güvenliği
- İzleme ve Analiz– Site performansını düzenli izleyin. Google PageSpeed Insights, GTmetrix veya Pingdom ile hız testleri yapın. Query Monitor eklentisi ile hangi eklentilerin en çok kaynak tükettiğini görün. Hosting kontrol panelinizden disk kullanımını ve veritabanı boyutunu takip edin. Anormal artışlar varsa, hemen sorunun kaynağını araştırın.
WordPress sitenizde biriken eklenti kalıntıları ve gereksiz dosyalar, yavaş yavaş performansı düşürür, güvenlik risklerini artırır ve yönetimi zorlaştırır. Ancak bu rehberde öğrendiğiniz yöntemlerle, sitenizi profesyonel bir temizliğe tabi tutabilir ve bu temizliği koruyabilirsiniz. Düzenli bakım yapan, gereksiz eklentilerden kaçınan ve veritabanını optimize eden siteler, hem kullanıcılar hem de arama motorları için daha çekici olur.
